Museotik Historias
Biluzia artean
Mendeetan zehar, biluziaren irudikapena adierazpen artistikorako modurik esanguratsuenetakoa izan da. Biluztasunaren bidez, giza gorputzaren naturaltasuna, sentsualitate eta indar sinboliko osoa erakusten da, eta baita adierazten dira barne munduak nahiz denboraz gaindiko idealak ere . Arteak trebetasunez jorratu du giza gorputza, bai kontakizun mitologikoetan, bai erlijioari lotutako lanetan, karga sentsual handiago edo txikiagoarekin, eta, kasuaren arabera, oihalak erabili ditu estaltzeko edo iradokitzeko. Historian zehar, gorputz biluzia behin eta berriz erabili da edertasunaren, moralaren, espiritualtasunaren eta baita boterearen idealak adierazteko. Halaber, kontzeptu filosofiko, erlijioso eta etikoak aztertzeko tresna izan da.
Artearen biluztasuna oso lotuta dago garai eta leku bakoitzean nagusi diren gizarte-arauekin, eta baita zer irudi eta gai diren onargarriak jotzen diren ulertzeko moduekin ere. Askotan sexualitatearekin lotu arren, biluziak beste esanahi batzuk ere hartzen ditu eremu erlijiosoan, mitologikoan edo azterketa anatomikoan, eta, gainera, edertasunaren eredua eta perfekzio artistikoa erakusteko balio du.
Paleolitoko artean, emakumeen biluziak ugalkortasunaren kultuarekin lotzen zen, eta venus izenez ezagutzen diren irudietan islatzen zen: forma oparoko figurak, aldaka zabalak eta bular nabarmenak. Egiptoko artean, berriz, emakumea edertasun eta gaztetasun betean irudikatzen zen. Antzinako Grezian gizonezkoen biluzia nagusitu zen, eta emakumezkoa gatibutasun edo menpekotasun eszenetara mugatuta zegoen. Erromatar ohiturak, ordea, laxoagoak izan ziren; gaur egun erotikotzat har litezkeen irudiak, askotan, ugalkortasunaren sinbolo gisa interpretatzen ziren.
Erdi Aroan, kristautasunaren eraginez, gorputza arimaren tenplutzat hartu zen; beraz, plazer fisikoak, bekatuarekin lotuak, kontrolatu eta saihestu beharrekoak zirela uste izan zen. Ondoren, Errenazimentuan, artistek berriz ekin zioten giza gorputzaren azterketari eta balorazioari, Antzinate klasikoan inspiratuta. Emakumezkoen biluziak berriro ere erdigunea hartu zuen, oraingoan edertasun idealizatuaren eta orekaren sinboloa. Geroago, Barrokoak sentsualitate nabarmenagoa ekarri zuen, gorputzen formak eta keinuak modu ageriagoan erakutsiz, biluziaren izaera apaingarria eta erotikoa azpimarratuz. XIX. mendean inflexio-puntua gertatu zen: alde batetik, Neoklasizismoak Antzinateko ereduei eutsi zien; bestetik, Errealismoa ideal tradizionalak apurtzen hasi zen.
Testuinguru horretan, esan daiteke emakumezkoen biluzia etengabe berrinterpretatu dela, eta gaur egun kritika eta aldarrikapenaren adierazpide bihurtu dela.
Emakumezkoen biluzia ikuspegi askotatik aztertu da (artistikoa, erotikoa eta baita pornografikoa ere), sarritan muga lausoekin, haien arteko lotura estuaren ondorioz. Hala ere, pertsona askok uste dute artea eta pornografia bereizteko irudiek ikuslearengan sortzen duten eragina dela funtsezko irizpidea. Gorputz biluziaren irudikapenak historikoki zuhurtzia eragin du: sarritan, artistek eremu intimoak ezkutatzea hautatu zuten figuren jarreraren, oihalen erabileraren edo ilearen bidez; azken hori batzuetan nahikoa luze irudikatzen zen pubisa estaltzeko.
Adan eta Evaren bekatuaren kontakizunetik, biluztasuna lotsarekin lotu izan da. Paradisuaren ikonografian, Adan eta Evaren irudiak dira gorputz biluziak erakustea onartu zen adibide bakanetako bat. Errugabe egon ziren bitartean, ez zuten jantzita egon beharrik izan; hala ere, tentazioaren ondoren, lotsa sentitu zuten eta pikondo-hostoz estali zituzten gorputzak, Genesian jasotzen denez.
Bilboko Arte Ederren Museoan dagoen XVI. mendeko pintura holandarrean irudikatzen da Evak Adani fruitu debekatua eskaintzen dion unea eta Adanek bere genitalak hosto batez estaltzen ditu. Isabel Baquedanok pasarte hori funtsezko keinuetara murrizten du eta konposizioa sinplifikatzen du, ia silueta kolorebakarrera. Ángel Olartek, aldiz, errealismo handiagoa ematen dio begiratzen duen pertsonarekin harreman zuzenagoa ezartzen baitu, tentazioaren unean gorputz biluziak erakutsiz.
Komeni da biluztasuna eta biluzia bereiztea: arroparik gabeko gorputza, naturaltasunez agertzen dena, ez da gauza bera artista batek berreraiki eta idealizatutako gorputzarekin. Bereizketa horrek erakusten du biluziak, bere forma landu eta sinbolikoan, balio positiboa izan duela Mendebaldeko artean, bereziki garai klasikotik aurrera.
Arteko gizonezkoen biluziaren historiak ere garai bakoitzeko ideia sozial, politiko eta erlijiosoak islatzen ditu. Antzinatik gaur egunera arte, ikuspegiak asko aldatu dira: heroi gisa gurtzetik, interpretazio psikologikoagoetara igaro da gizonezkoen gorputzaren irudikapena. Grezian biluzia edertasun idealaren sinbolotzat hartzen zen, eta gorputza landu eta gurtu egiten zen tenplu balitz bezala.
Irudi ideala zuen izaeragatik, biluzia estuki lotu zitzaion historia-pinturari; bertan, Antzinateko kontakizunen, tradizio erlijiosoaren, literaturaren eta, bereziki, mitologiaren eta alegoriaren bidez justifikatzen zen. Gizonezkoen gorputza giza perfekzioaren adierazpen gisa agertzen zen, harrotasuna eta segurtasuna erakusten zituen, emakumezkoen gorputzaren irudikapena, berriz, sarritan apaltasunarekin eta lotsarekin lotzen zen. Oro har, gizonezkoen biluzia gai klasikoko eszenetan irudikatzen zen, antzinako eskulturan inspiratutako jarrerekin eta anatomiaren trataera miresmen estetikoa sustatzera bideratua zegoen, sentsualitatea azpimarratu beharrean.
Istorioan agertzen diren obrak honako museo hauetakoak dira:
ESPLORATU BILDUMAK
Biluzia
Arabako Arte Ederren Museoa
Biluziak (Emakumeak korroan jolasten)
Arte Ederren Bilboko Museoa
Maitasuna basoan
Arabako Arte Ederren Museoa
