EU  |  ES  |  EN  |  FR  | 

Emakume dantzaria

Maeztu, Gustavo de

Funts-mota/Bilduma:
Inbentario-zk. / Siglak:
0195
Objektua:
Teknika eta euskarria:
Mihise gaineko olio pintura
Neurriak:
150 x 112 cm
Gaia:
Data:
1914 aldera
Sarrera-data eta -datuak:
1964. Enrique Olarra Zubiagari erosi zitzaion, Bilbon.
Kreditua:
Arabako Foru Aldundia
Describapena

Gustavo Maeztu margolaria 1887an jaio zen Arabako hiriburuan. Oraindik haurra zela, Bilbora joan zen, eta pintura lantzen hasi zen eta modu aktiboan parte hartu zuen hiriko kultur bizitzan. Horrez gain, "El Coitao" aldizkaria sortu eta idazten ere parte hartu zuen. Aldizkari horrek Euskal Artisten Elkartea sortzen lagundu zuen 1911n.

Maeztu diziplina anitzeko artista izan zen. Izan ere, hainbat literatura lan egin zituen, litografia teknikak menderatzen zituen, pintura landu zuen eta ikerketak egin zituen material ugarirekin. Bere lanak artistaren tenperamentua eta nortasuna adierazten ditu, bai eta bere kezkak ere. Une historiko hartan, gizarte nahaste handia egon zen, eta hori artearen arlo guztietan islatu zen. Maezturen lanaren ardatza 98ko belaunaldiaren pentsaera berritzailea da, eta bere hizkuntza Noucentismotik hurbil dago.

Emakume dantzaria artelana gai anekdotiko edo kostunbristetatik urruntzen da, eta Carmen Tórtola Valencia-ren figura enigmatikora hurbiltzen gaitu. Rubén Daríok "Oin biluzidun emakume dantzaria" izenez bataiatu zuen figura hori. Bere karrera 1908 eta 1930 artean garatu zen, eta Europako zein Amerikako ikusleak liluratu zituen. Garai hartako artisten eta intelektualen musa bihurtu zen, eta emakumearen askapenaren aitzindaria ere izan zen.

Gustavo Maeztuk dantzari ospetsuaren irudi sinbolikoa irudikatu du, sinbolismotik hurbil dagoen estetikarekin eta bere dekoratibismo partikularrarekin. Irudi klasikoa da, atenporala, eta ingerada irmoek eskultura bolumena sendotzen dute. Lehen planoan, hiru laurdenetan, Carmen Tórtola Valencia-ren figura itzela ageri da. Hankan eragiten dion argiak figura indartzen du, eta bolumena sortzen laguntzen du. Xalak joko kromatikoak islatzen ditu, eta figuraren ingerada sendotzen du. Bigarren planoa bertikala eta urrunekoa da. Margolariak gaueko ametsezko lorategia irudikatzen du, eta kolore urdinaren tonalitate ezberdinak uztartzeko duen maisutasuna erakusten digu.

Emakume dantzaria artelanak artistak bizi izan zuen errealitatearen zati bat eskaintzen digu. Hala ere, mihisera eramatean, errealitate atenporal bihurtzen da. Dantzaria bere ikur bihurtzen da, eta egilearen edertasun ideala adierazten du.

Eraskuketak

1917. Gustavo de Maeztu. Bartzelona, Galerías Layetanas. 1917/06/01-1917/08/31.

1972. Gustavo de Maeztu. Gasteiz, Arabako Aurrezki Kutxa Probintzialaren Erakusketa Aretoa. 1972/04/22-1972/05/01.

1974. Exposición antológica de pintura y escultura de profesores y alumnos: bicentenario de la Escuela de Artes y Oficios de Vitoria-Gasteiz (1774-1974). Gasteiz, Arte eta Lanbide Eskolaren Paraninfoa. 1974/10/01-1974/11/30.

1986. Valle-Inclán y su tiempo hoy. 1986 cincuentenario. Madril, Círculo de Bellas Artes. 1986/03/18-1986/04/20.

1987. Gustavo de Maeztu. Gasteiz, San Prudentzio Aretoa. 1987/01/23-1987/02/15.

1988. Una aproximación al arte frívolo. Tórtola Valencia y José Zamora. Madril, Albeniz antzokia. 1988/12/01-1988/01/31.

1991. La pintura en Álava. Gasteiz, San Prudentzio Aretoa. 1991/01/03-1991/01/20.

1994-1995. Arte vasco hasta los años cincuenta en los fondos del Museo de Bellas Artes de Álava. Colección Pública III. Gasteiz, Amarica Aretoa. 1994/12/22-1995/02/26.

2000-2001. Arabako Museoak. Ondare ezazaguna. Madril, Santander Central Hispano Fundazioaren Erakusketa Aretoa. 2000/12/13-2001/02/04.

2003. Emakumearen irudia. Bestelako begiratu bat. Gasteiz, Arabako Arte Ederren Museoa. 2003/04/15-2003/06/15.

2014. Bilbea eta hari askeak: euskal arteko bi bilduma elkarrekin solasean . Gasteiz, Arabako Arte Ederren Museoa. 2014/05/16-2014/10/19.

2020. Euskal arte bildumari begiradak. Arabako Arte Ederren Museoa. Gasteiz, Arabako Arte Ederren Museoa. 2020/01/17-2020/12/18.

2024-2025. Ibilbideak. Gasteiz, Arabako Arte Ederren Museoa. 2024/05/15-2025/01/26.

Erreferentzia bibliografikoak

Hermes Revista del País Vasco nº 13. Bilbao, 1918, il. b/n. p. 127

ENCINA, Juan de la. La trama del arte vasco. Bilbao, Editorial Vasca, 1919, il. b/n.

Ayer, apertura de la exposición de Gustavo de Maeztu , La Gaceta del Norte . 23/04/1972, p. 3

Exposición Gustavo de Maeztu [folleto]. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 1972, s/p

Exposición antológica de pintura y escultura de profesores y alumnos de la escuela. Bicentenario de la Escuela de Artes y Oficios de Vitoria 1774-1974 [cat.]. Vitoria, Escuela de Artes y Oficios, 1974.

SÁENZ DE UGARTE, José Luis. La exposición de pintura en el II Centenario de la Escuela de Artes y Oficios de Vitoria, máximo exponente del arte pictórico alavés , Celedón . 04/08/1975.

SÁENZ DE UGARTE, José Luis. Bicentenario de la Escuela de Artes Oficios de Vitoria. Exposición antológica de pintura y escultura de profesores y alumnos de este centro , Norte Expres . 05/11/1974, p. 10

BEGOÑA, Ana de; BERIAIN, Mª Jesús; MARTÍNEZ DE SALINAS, Felicitas. Museo de Bellas Artes de Álava. Vitoria-Gasteiz [cat.]. Vitoria-Gasteiz, Arabako Foru Aldundia, 1982, il. b/n. p. 185

CASTAÑER, Xesqui. Iconografía de la mujer en los pintores vascos (siglos XIX y XX) , KOBIE , 2. 1984. 95-113, p. 109

GONZÁLEZ DE DURANA, Javier. Museo de Bellas Artes de Álava. Pintura vasca 1876-1936 [cuaderno con diapositivas]. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 1986, il. b/n. nº 12, diapositiva color

HORMIGÓN, Juan Antonio. Valle-Inclán y su tiempo hoy [cat.]. Madrid, Ministerio de Cultura. Instituto Nacional de las Artes Escénicas y de la Música, 1986, il. b/n. p. 112

Hermes Revista del País Vasco nº13. Bilbao, Idatz Ekintza, 1988, il. b/n. p. 127

Una aproximación al Arte frívolo. Tórtola Valencia y José de Zamora [cat.]. Madrid, Comunidad de Madrid. Consejería de Cultura, 1988, il. col. p. 96

CASTAÑER, Xesqui. Iconografía de la mujer en la plástica vasca contemporánea (S. XVIII-XX): Aproximación a una metodología del género. Bilbao, Universidad del País Vasco, 1993, pp. 66, 85, il. col. p. 103

Arte vasco hasta los años cincuenta en los fondos del Museo de Bellas Artes de Álava. Colección Pública III [cat.]. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 1994, p. 203, il. col. p. 100

PAREDES GIRALDO, Camino. Gustavo de Maeztu. Pamplona, Caja de Ahorros Municipal de Pamplona, 1995, il. col. p. 290, il. b/n. p. 414

Vitoria-Gasteiz en el arte. Vitoria-Gasteiz, Gobierno Vasco; Diputación Foral de Álava; Ayuntamiento de Vitoria-Gasteiz, 1997, p. 554, il. col. pp. 521, 555

Vitoria-Gasteiz en el Arte [CD]. Vitoria-Gasteiz, Gobierno Vasco; Diputación Foral de Álava; Ayuntamiento de Vitoria-Gasteiz, 1997, ficha

ENCINA, Juan de la. La trama del Arte Vasco. Bilbao, Museo de Bellas Artes de Bilbao, 1998, il. b/n.

SÁENZ DE UGARTE, José Luis. Félix Alfaro Fournier, prócer del Museo de Bellas Artes , Celedón , 81. 1999, p. 111

Museos de Álava. Un patrimonio desconocido [cat.]. Madrid, Fundación Santander Central Hispano, 2000, pp. 152, 153, il. col. p. 129

Arte vasco hasta los años cincuenta en los fondos del Museo de Bellas Artes de Álava [cat.]. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 2001, p. 258, il. col. pp. 58, 138, portada

Gustavo de Maeztu [tarjeta postal]. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 2001, il. col.

Gustavo de Maeztu [cartel]. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 2001, il. col.

OLIVARES, Rosa. Ocho siglos de arte. Museos de Álava: patrimonio vasco en la Fundación Santander Central Hispano , Época . 14/01/2001, il.

Emakumearen irudia. Bestelako begiratu bat = La imagen de la mujer. Otra mirada [cat.]. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 2003, p. 142, il col. p. 143

2004 Vitoria-Gasteiz para emocionARTE. Muestra de pintores alaveses [calendario bolsillo]. Vitoria-Gasteiz, Ayuntamiento de Vitoria-Gasteiz, 2004, il. col. detalle (portada)

2004 Vitoria-Gasteiz para emocionARTE. Muestra de pintores alaveses [calendario mesa]. Vitoria-Gasteiz, Ayuntamiento, 2004, il. col. detalle (portada)

ARREGUI BARANDIARAN, Ana; Sara GONZÁLEZ DE ASPURU HIDALGO. Arabako Arte Ederren Museoa. 2004-2005eko eskuratzeak = Museo de Bellas Artes de Álava. Adquisiciones 2004-2005 [cat.]. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 2006, il. col. p. 76

Obras de arte cuentan historias. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 2011, il. col. p. 25

Visitas al Museo de Bellas Artes de Álava , Aktual Araba , 10. Marzo 2011, il. col.

Hirugarren adinekoen elkartegiak. Urtarrileko jarduerak = Aulas de la tercera edad. Actividades de enero [folleto]. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 2013, il. col. portada

MANTEROLA ISPIZUA, Ismael. Bilbea eta hari askeak: euskal arteko bi bilduma elkarrekin solasean [kat.]. Vitoria-Gasteiz, Arabako Foru Aldundia, 2014, p. 158, il. col. p. 159, p. 227, p. 230

ARRIZABALAGA SALGADO, Víctor. Entre lo visible y lo invisible. El colecionismo de arte en Bizkaia y Álava durante el siglo XX. Bilbao, Diputación Foral de Bizkaia. Museo de Arte e Historia de Durango, 2016, il. col. p. 279

LASTAGARAY ROSALES, María Josefa. Gustavo de Maeztu (1887-1947). Pintor (y escritor) en su entorno familiar y social , Cuadernos de Arte e Iconografía , tomo XXVI, nº 52. segundo semestre 2017, il. col. p. 107

ARREGUI BARANDIARAN, Ana; Cristina ARMENTIA ALAÑA. Fernando García Alegría Arabako Arte Ederren Museoan. Vitoria-Gasteiz, Arabako Foru Aldundia, 2020, il. col. p. 13

Euskal arte bildumari begiradak. Arabako Arte Ederren Museoa [libruxka]. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 2020, il. col. p. 15

ALBERTUS, Ramón. Vascos universales que colorearon el siglo XX , El Correo . 16/05/2024, pp. 38-39

Ibilbideak [libruxka]. Vitoria-Gasteiz, Arabako Foru Aldundia, 2024, il. col. s/p.

GONZÁLEZ, Carlos. Exposiciones, charlas y más actividades para el Día de los Museos , Diario de Noticias de Álava . 16/05/2024, p. 49

ARREGUI BARANDIARAN, Ana; ARMENTIA ALAÑA, Cristina. Isaak Díez (1891-1962). Arabar artista baten bizitza eta obra. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 2024, p. 10, il. col. p. 11

RUIZ DE GORDOA ALDA, Enrike. Los museos como referencia de lo local o todos los museos con reflejo, también de lo local , La Hornacina. Revista anual de la Cofradía de la Virgen Blanca , 16. 2025, il. col. p. 14

Interneteko baliabideak

"Biografía Gustavo de Maeztu [Museo Gustavo de Maeztu]" [Kontsulta: 03/02/2023]

"Gustavo de Maeztu [Biografía RAH]" [Kontsulta: 03/02/2023]

"Gustavo de Maeztu [wikipedia]" [Kontsulta: 03/02/2023]

"Gustavo de Maeztu y Whitney (1887-1947) [Página web Francisco Javier Zubiaur]" [Kontsulta: 03/02/2023]

Dokumentuak
Jatorria
  • 1918. Federico Aldecoaren bilduma, Bilbo
  • 1964ra arte. Enrique Olarra Zubiagaren bilduma, Bilbo
  • 1964. Arabako Arte Ederren Museoak erosi zuen.