EU  |  ES  |  EN  |  FR  | 

Valle-Inclán zutik

Echevarría, Juan de

Funts-mota/Bilduma:
Inbentario-zk. / Siglak:
0458
Objektua:
Teknika eta euskarria:
Mihise gaineko olio pintura
Neurriak:
201,5 x 130,5 x 3 cm
Gaia:
Data:
1931 aldera
Sarrera-data eta -datuak:
1974. Enriqueta Normand eskuratzea (Juan Echevarriaren alarguna), Madril
Kreditua:
Arabako Foru Aldundia
Describapena

Echevarriak behin baino gehiagotan adierazi zuen erretratua zela bere pinturatik gehien maite zuena. Horregatik, hasi zenetik, modeloaren azaleko itxura saihestu zuen. Elkarrizketa eta behaketa luze batzuen ondoren, margotzen zituen pertsonen introspekzio sotil bat abiarazten zuen, haien barne-barneko profil psikologikoa aurkitzeko. Haren erretratuak pixkanaka eraikitzen ziren, bere erritmo motelarekin bat. Hasieratik, Echevarriak estilo pertsonal bat landu zuen, oraindik ere Espainiako tradizio piktorikoaren aztarnak mantentzen zituen jatorri espresionistako lerro baten alde eginez. Egia da Europako joera modernoetara irekita zegoela, eta kromatismo gama argitsu bat erabiltzen zuela, iparraldeko paleta soila atzean utziz; baina, aldi berean, Espainiako erretratuen tradizio aberatsa jasotzen zuen, Goyaren ekarpenak bere eginez. Asko erakartzen zuen artista haren obretako erretratatuek zuten indar bereziak, pertsonaiaren profil psikologikoa azaleratzeko moduak.

Madrilen bizi zenetik (1918), Echevarriak bere 98ko Belaunaldiko literatoen erretratuen Galeria ezaguna hasi zuen. Asko ahalegindu zen Espainiako literaturaren garai bat markatu zuten idazle bikain horien berezitasunari heltzen. Behin baino gehiagotan, Echevarriak bere adiskide ziren idazle jakin batzuei bere pintura-estudioan fotografiatzeko eskatu zuen. Besteak beste, Baroja, Valle-Inclán eta Unamuno fotografiatu zituzten artistak erretratuak egiteko erabiltzen zituen jarreretan, koadroa ia amaituta zegoenean, haietako bakoitzaren erretratua lantzen denbora luzea igaro ondoren. Agian, koadroei azken ukitua emateko edo irudi beraren beste bertsio bat egiteko erabiliko zituen. Izan ere, bere ibilbide piktorikoan, bere lagun idazle batzuen erretratuen zenbait bertsio egin zituen, arreta pertsonaren edo idazlearen ezaugarri bereziren batean jarrita. Barojaren, Unamunoren eta Valle Inclanen kasuan, hiru irudikapen mota egin zituen: bustoaren, gorputz erdiaren eta, azkenik, gorputz osoaren erretratuak.

Ramon Maria del Valle Inclan galiziar idazlea 1918an, 1922an eta 1930ean erretratatu zuen. Azkeneko hori da iruzkintzen ari garen erretratua, zeina amaitu gabe utzi baitzuen. Idazlea aurrez aurre agertzen da, aurpegiera harro batekin, ile ugaria eta bizar zuri luzea nabarmenduta dituela. Idazleak bularrean jarrita dauka bere esku bakarra, nolabait, bere irudirik errealena emanez: idazle kixotesko xelebrearenera (Veronica Mendieta, 2016).

Eraskuketak

1955. Juan de Echevarriaren omenezko erakusketa. Madril, Arte Modernoaren Museoa. 1955/05/27-1955/06/30.

1956. XX. mendeko espainiar pintura. Londres, Arts Council. 1956/01/01-1956/12/31.

1959. Retrospective des ouvres de Juan de Echevarría. Paris, Galeria Marcel Bernheim. 1959/09/22-1959/10/08.

1962. Modern spanish painting. Londres, Arts Council. 1962/01/01-1962/12/31.

1965. Retratos de escritores del 98 y su época. Madril, Club Urbis. 1965/02/02-1965/05/25.

1974. Juan de Echevarría 1875-1931. Madril, Banco de Bilbao. 1974/06/10-1974/07/31.

1978. Juan de Echevarría. Madril, Galería Biosca. 1978/10/06-1978/11/03.

1986. Valle-Inclán y su tiempo hoy. Madril, Círculo de Bellas Artes. 1986/03/18-1986/04/20.

1991. Vida y obra de Valle-Inclán. Avignon, Frantzia, Aita Santuen Jauregiko Teologia Aretoa. 1991/07/01-1991/07/31.

De Fortuny á Picasso. Trente ans de peinture espagnole 1874 - 1906. 1994-1995. Agen, Frantzia, Musée des Beaux Arts. 1994/11/05-1995/02/19. 1995. Nancy, Frantzia, Musée des Beaux Arts. 1995/03/13-1995/06/27. 1995. Castres, Frantzia, Musée Goya. 1995/07/04-1995/09/03.

2000-2001. Arabako Museoak. Ondare ezezaguna. , Sala de Exposiciones de la Fundación Santander Central Hispano. 2000/12/13-2001/02/04.

2011. Retratos de Valle-Inclán. Pontevedra, Museo de Pontevedra. 2011/10/28-2011/12/11.

2024-2025. Ibilbideak. Gasteiz, Arabako Arte Ederren Museoa. 2024/05/15-2025/01/26.

Erreferentzia bibliografikoak

ENCINA, Juan de la . Retratos de Valle-Inclán , El Sol . 07/01/1936, p. 6

LAFUENTE FERRARI, Enrique; PUENTE, Joaquín de la. Exposición Homenaje a Juan de Echevarría [cat.]. Madrid, Dirección General de Bellas Artes. Museo Nacional de Arte Moderno, 1955, p. 58, il. b/n. lam. 12

LAFUENTE FERRARI, Enrique. Introducción a Juan de Echevarría , Clavileño . Marzo-Abril 1955, il. p. 36

A. Iconografía del 98 , ABC . 14/03/1965, il. p. 7

FERNÁNDEZ ALMAGRO, Melchor. Vida y literatura de Valle-Inclán. Madrid, Taurus, 1966, il. s/p. [fragmento]

LÁZARO, Ángel. Diálogo sobre poesía , ABC . 12/03/1967, il. p. 55 [fragmento]

LÁZARO, Ángel. Evolución de Valle-Inclán , ABC . 18/06/1970, il. p. 141 [fragmento]

SÁNCHEZ DE PALACIOS, Mariano. Unamuno y Valle-Inclán , ABC . 17/06/1971, il.p. 127

MARTÍN DE RETANA, José María (dir). Juan de Echevarría (I). Bilbao, La Gran Enciclopedia Vasca, 1973-1983, il. col. p. 63

MARTÍN DE RETANA, José María (dir). Juan de Echevarría (IV). Bilbao, La Gran Enciclopedia Vasca, 1973-1983, il. col. p. 228

Juan de Echevarría (1875-1931) [cat.]. Madrid, Banco de Bilbao, 1974, p. 70

LOGROÑO, Miguel. Juan de Echevarría, el equilibrio de un "fauve" español , Blanco y Negro . 06/07/1974, il. p. 75

ALAMO, Javier del. Los cuadros de Juan de Echevarría en el Museo Provincial , Norte Expres . 15/02/1975, il. b/n. p. 32

CAMÓN AZNAR, José. Juan de Echevarría. Bilbao, La Gran Enciclopedia Vasca, 1977, il. col. p. 158

Siete pintores españoles de la Escuela de París [cat.]. Madrid, Caja Madrid, 1993, il. b/n. p. 51

Vitoria-Gasteiz. Vitoria-Gasteiz, Ayuntamiento de Vitoria-Gasteiz, 1989, p. 104

BEGOÑA, Ana de; BERIAIN, Mª Jesús; MARTÍNEZ DE SALINAS, Felicitas. Museo de Bellas Artes de Álava. Vitoria-Gasteiz [cat.]. Vitoria-Gasteiz, Arabako Foru Aldundia, 1982, p. 91, il. col. p. 187

ARENAZA URRUTIA, José María. Juan de Echevarría. Bilbao, Caja de Ahorros Vizcaína, 1984, p. 12, il. col. p. 13 [fragmento]

A. . Valle-Inclán, herencia de trigo, buen trigo , Información Cultural , 38. Julio 1986, il. p. lám. VII

A. Ante los actos del cincuentenario de su muerte. Valle-Inclán, herencia de trigo, buen trigo , Soria, hogar y pueblos . 27/07/1986, il. p. 9

HORMIGÓN, Juan Antonio. Valle-Inclán y su tiempo hoy [cat.]. Madrid, Ministerio de Cultura. Instituto Nacional de las Artes Escénicas y de la Música, 1986, il. portada, il. col. p. 54, il. p. 108 [fragmento]

LOGROÑO, Miguel. Valle-Inclán desde la pintura , Diario 16 . 22/03/1986, il.

CARO BAROJA, Pío. Imagen y derrotero de Ricardo Baroja [cat.]. Vitoria-Gasteiz, Gobierno Vasco, 1987, il. b/n. p. 161

De Fortuny à Picasso. 30 ans de peinture espagnole 1874 - 1906 [cat.]. París, Reunion des musées nationaux, 1994, il. col. p. 89

Arte vasco hasta los años cincuenta en los fondos del Museo de Bellas Artes de Álava. Colección Pública III [cat.]. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 1994, p. 196, il. col. p. 88

ITURRIBARRIA, Fernando. Francia acoge una muestra de 30 años de la pintura española entre Fortuny y Picasso , El Correo . 06/11/1994, p. 58

MENDIETA ECHEVARRIA, Verónica. El pintor y su modelo: Juan Echevarría y Valle-Inclán , Goya Revista de Arte , 246. 1995, il. b/n. p. 337

Museos de Álava. Un patrimonio desconocido [cat.]. Madrid, Fundación Santander Central Hispano, 2000, p. 148, il. col. p. 114

Arte vasco hasta los años cincuenta en los fondos del Museo de Bellas Artes de Álava [cat.]. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 2001, p. 243, il. col. p. 121

BARÓN, Javier. El Patrimonio Artístico Alavés , ABC Cultural . 06/01/2001, il. p. 34

Retratos de Valle-Inclán [cat.]. Pontevedra, Museo de Pontevedra, 2011, il. col. p. 60

RUBIO JIMÉNEZ, Jesús. Valle-Inclán, caricaturista moderno: nueva lectura de Luces de Bohemia. Madrid, Fundamentos, 2006, il. p. 250

VALLE-INCLÁN, Ramón del; Robert M. FEDORCHHEK (traductor). The memoirs of the marquis of Bradomín: spring, summer, autumn and winter sonatas. Newark, Delaware, EEUU, Linguatext, 2014, il. col. portada

UGARTE, Angélica. Extensión y posición del simbolismo español en las afueras del modernismo catalán [tesis doctoral]. Madrid, Universidad Complutense, 2016, p. 202

ALBERTUS, Ramón. Las "obras maestras" del Bellas Artes de Álava , El Correo . 17/02/2019. 60-61, il. col. p. 61

MENDIETA ECHEVARRÍA, Verónica. Juan de Echevarría 1875-1931. Biografía y catálogo razonado [cat.]. Santander, Ediciones Tatin, 2020, il. col. p. 185, il. col. p. 253 [fragmento], il. cool. p. 421, pp. 421-422

ALBERTUS, Ramón. Vascos universales que colorearon el siglo XX , El Correo . 16/05/2024, pp. 38-39, il. col. p. 38

GONZÁLEZ, Carlos. Exposiciones, charlas y más actividades para el Día de los Museos , Diario de Noticias de Álava . 16/05/2024, p. 49

Ibilbideak [libruxka]. Vitoria-Gasteiz, Arabako Foru Aldundia, 2024, il. col. s/p.

Lotutako erreferentzien zerrenda

RUBIO JIMÉNEZ, Jesús; Antonio DEANO GAMALLO. Ramón María del Valle-Inclán y Josefina Blanco: el pedestal de los sueños. Zaragoza, Prensas Universitarias de Zaragoza, 2009, p. 102

Interneteko baliabideak
Dokumentuak

Multimedia galeria

Bistak.

Bistak erakusketan.