EU  |  ES  |  EN  |  FR  | 

Hiria eguzkitan (Gazteiz)

Amárica, Fernando de

Funts-mota/Bilduma:
Inbentario-zk. / Siglak:
A/0174
Objektua:
Teknika eta euskarria:
Mihise gaineko olio pintura
Neurriak:
78,5 x 88 x 1,5 cm
Gaia:
Data:
1905
Sarrera-data eta -datuak:
1965. Amárica Fundazioaren gordailua, Gasteiz
Kreditua:
Amárica Fundazioa
Describapena

Bere hiriaz, jaio zeneko eta familiaren etxean, egungo Dato eta Florida kaleen elkargunean, bizitzaren zatirik handiena eman zuen hiriaz, Amarikak hainbat lan egin zituen. Oso inguru pertsonalak hartu zituen gaitzat, besteak beste etxeko lorategia edo txoko enblematikoak, hala nola hurbileko Florida parkea edo Andra Maria Zuriaren plaza, hemen ikusten duguna, Gasteizko erdiguneko ikuspegi ezagun horretan. Parisera lehenengo bidaia egin eta gero egin zituen margolan hauek, 1905ean eta 1906an, eta garbi antzematen zaie inpresionismoaren eragina. Aztarna hori haren paisaietariko askotan ere nabari da. Han goitik, San Migel elizatik dagoen bistak aitzakia ematen dio ariketa plastikoa egiteko eta atmosferaren eta argiaren efektuak formen eta koloreen gainean moldatzeko, inpresionista frantziarrek, tartean hainbeste miresten zituen Sisley-k eta Monet-ek, lehenago egin zuten bezala.

Ikuspegi eguzkitsuaren eguzki argiak areagotu egiten ditu kolore biziak. Batez ere jantzi batzuen eta lehen planoko goardasolaren gorri bortitzak nabarmentzen dira, lurraren tonu zurixkekin kontrastean. Hiria euritan margolanean, aldiz, plaza lausoago ageri da, koloreak moteltzen eta iluntzen dituen euri estalkiaren azpian. Hemen tonaliltate urdin eta berdexkak dira nagusi.

Amarikak Madrileko Arte Modernoaren Museoan aurkeztu zituen obra horiek 1923an. Bertan 44 margolan erakutsi zituen, 20 urte baino gehiagoan egindako paisaiak. Kritikaren aldetik arrakasta handia lortu zuen, garaiko prentsak jaso zuen moduan, eta Amarikaren obra Gasteiztik kanpo bakarka ikusi zen aldi bakanetakoa izan zen hura, Bartzelonako Galerías Layetanas aretoan 1935ean egindako erakusketarekin batera.

Eraskuketak

1923. Fernando de Amárica. Madril, Arte Modernoaren Museoa. 1923/06/05-1923/06/20.

1946. Exposición de estampas de la provincia de Álava y cuadros de rincones vitorianos. Gasteiz, Sala de exposiciones de la Caja de Ahorros y Monte de Piedad. 1946/04/28-1946/05/10.

1966. Fernando de Amárica margolariari omenaldia 1866-1966. Gasteiz, Arabako Probintzia Museoa. 1966/06/13-1966/12/31.

El pintor Fernando de Amárica. 1986. Gasteiz, San Prudencio Aretoa. 1986/11/06-1986/11/27. 1987. Bilbo, Bilboko Arte Ederren Museoa. 1987/03/06-1987/04/24. 1987. Donostia, Sala de Exposiciones. Caja de Ahorros Provincial de Guipuzcoa. 1987/06/30-1987/08/04.

1989. Fernando de Amárica. Bilbo, Sala de Exposiciones del Banco Bilbao Vizcaya. 1989/04/01-1989/04/30.

1990. Antológica. Fernando de Amárica. , Sala de Exposiciones del Banco Zaragozano. 1990/03/16-1990/04/16.

1993-1994. Fernando de Amárica (1866-1956). Lizarra, Nafarroa, Gustavo de Maeztu Museoa. 1993/12/29-1994/01/30.

De Fortuny á Picasso. Trente ans de peinture espagnole 1874 - 1906. 1994-1995. Agen, Francia, Musée des Beaux Arts. 1994/11/05-1995/02/19. 1995. Nancy, Francia, Musée des Beaux Arts. 1995/03/13-1995/06/27. 1995. Castres, Francia, Musée Goya. 1995/07/04-1995/09/03.

2010. Fernando de Amárica 1866-1956. Donostia, Salas Kutxa Boulevard. 2010/11/09-2010/12/08.

Erreferentzia bibliografikoak

De sociedad. Don Fernando de Amárica , Heraldo Alavés . 12/04/1923, p. 1

SEGURA, Enrique. Paisajistas españoles , Correo de la mañana . 24/05/1923, s/p

BUENO, L. P. De arte , Heraldo de Madrid . 05/06/1923, p. 6

APRAIZ, Ricardo. Amárica en Madrid. Ante la apertura de su exposición , Heraldo Alavés . 05/06/1923, p. 1

ALCÁNTARA, Francisco. La vida artística. En el salón del Museo de Arte Moderno. Los paisajes de Amárica , El Sol . 06/06/1923, p. 4

Don Fernando de Amárica , La Libertad . 07/06/1923, p. 1

Vitorianos ilustres. Los paisajes de Amárica , Heraldo Alavés . 08/06/1923, p. 1

BERTRÁN, Fernando. Exposiciones de arte. Paisajes de Fernando de Amárica , La Correspondencia de España . 09/06/1923, p. 1

LEZAMA, Antonio. De arte. Exposición Fernando de Amárica , La Libertad . 17/06/1923, p. 1

BILDARI. De todo el país. Exposición Amárica en Madrid , Euskalerriaren Alde , 234. Junio 1923, pp. 238-239

HANS. Exposición Amárica , El Debate . 20/06/1923, p. 3

LAGO, Silvio. Un paisajista español. Fernando de Amárica , La Esfera . 23/06/1923, p. 7

Vitorianos ilustres. Los paisajes de Amárica , Heraldo Alavés . 27/06/1923, p. 1

Más de Amárica , La Libertad . 28/06/1923, p. 1

RIVAS LLANOS, Ramón. Vida artística. Un paisajista de montaña , La Prensa . 28/06/1923, p. 1

G.P. Exposición Amárica , Informaciones . 29/06/1923, p. 4

APRAIZ BUESA, Ángel de. La pintura de Fernando de Amárica , Revista Internacional de Estudios Vascos , 15. 1924. 628-634, p. 631

Exposición de estampas de la provincia de Álava y cuadros de rincones vitorianos [cat.]. Vitoria, Caja de Ahorros y Monte de Piedad de la ciudad de Vitoria, 1946, p. 61

APRAIZ, Ricardo de. Recuerdo del paisajista Amárica , Goya Revista de Arte , 21. Noviembre-Diciembre 1957, p. 202

PANTORBA, Bernardino de. El pintor Fernando de Amárica: ensayo biográfico y crítico. Vitoria, Fundación Amárica, 1965, p. 47, il. col. portada, il. b/n. p. [76]

Ayer en el Museo Provincial. Fueron inauguradas las nuevas salas con la Exposición Amárica , Pensamiento Alavés . 13/06/1966, p. 3

Dos centenarios en Vitoria. El del nacimiento del pintor D. Fernando de Amárica y el del Círculo Vitoriano , Pensamiento Alavés . 05/08/1966, p. 33

Homenaje al pintor Fernando de Amárica 1866-1956 [folleto]. Vitoria, Diputación Foral de Álava; Fundación D. Vidal y D. Fernando de Amárica, 1966, s/p

Noticias diversas , Boletín Municipal de Vitoria , 1. 2º semestre 1966, p. 25

MARTÍN DE RETANA, Jose María (dir). Fernando de Amárica. Bilbao, La Gran Enciclopedia Vasca, 1973-1983, il. col. p. 169

CORREDOR MATHEOS, José; Paloma APELLÁNIZ. El pintor Fernando de Amárica [cat.]. Vitoria-Gasteiz, Fundación Amárica, 1986, pp. 18, 271, 291, 296, 301, 321, il. col. p. 70

APELLÁNIZ, Paloma; José CORREDOR MATHEOS. F. de Amárica [folleto]. Donostia-San Sebastián, Caja de Ahorros Provincial de Guipúzcoa, 1987, il. col.

CORREDOR MATHEOS, José; Paloma Apellániz. F. de Amárica. Guía de Exposiciones nº 77 [folleto]. Bilbao, Museo de Bellas Artes de Bilbao, 1987, p. [6]

CORREDOR MATHEOS, José; Paloma APELLÁNIZ. F. de Amárica [cat.]. Bilbao, Banco Bilbao Vizcaya, 1989, p. 35, p. 74, il. col. p. 71

F. de Amárica [cat.]. Zaragoza, Banco Zaragozano, 1990, pp. 9, 10, 20, il. col. p. 30

GARCIA DÍEZ, José Antonio. La pintura en Álava. Vitoria-Gasteiz, Caja de Ahorros de Vitoria y Álava, 1990, il. col. p. 91

De Fortuny à Picasso. 30 ans de peinture espagnole 1874 - 1906 [cat.]. París, Reunion des musées nationaux, 1994, il. col. p. 47

Vitoria-Gasteiz en el arte. Vitoria-Gasteiz, Gobierno Vasco; Diputación Foral de Álava; Ayuntamiento de Vitoria-Gasteiz, 1997, il. col. p. 552

APELLÁNIZ, Paloma. Fernando de Amárica [cat.]. Pamplona, Caja Navarra, 2000, pp. 27, 37

PLAZAOLA, Juan. Historia del Arte Vasco III. Del Barroco al siglo XIX. Lasarte Oria, Etor-Ostoa, 2003, il. col. p. 714

Menú Daimler Chrysler. Fábrica de Vitoria 50 años. Vitoria-Gasteiz, 2004, il. col.

La ciudad con sol. Fernando de Amárica [tarjeta]. Vitoria-Gasteiz, Artepan, 2004, il. col.

ARCEDIANO SALAZAR, Santiago. Paisaia-pintura Araban. Pintura generorako hurbiltzea = La pintura de paisaje en Álava. Una aproximación al género pictórico [cat.]. Vitoria-Gasteiz, Museo de Bellas Artes de Álava. Diputación Foral de Álava, 2007, p. 17

APELLÁNIZ, Paloma. Fernando de Amárica. Nuevas miradas [cat.]. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 2008, p. 30

Fernando de Amárica 1866-1956 [cat.]. Donostia-San Sebastián, Kutxa, 2010, pp. 17, 33, il. col. pp. 31, 56

APELLÁNIZ, Paloma. Fernando de Amárica. Nuevas miradas [cat.]. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 2011, p. 34

Museos de Álava [folleto]. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 2012, il. col. p. 2

ZARATE APIÑAÑIZ, Iñaki. GASTEHIZ-VICTORIA...miradas de ida y vuelta. Vitoria-Gasteiz, Edición del autor, 2018, il. col. p. 217

Hirugarren adinekoen elkartegiak. Ekaineko jarduerak = Aulas de la Tercera Edad. Actividades de junio [folleto]. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 2014, il. col. portada

ALBERTUS, Ramón. Las "obras maestras" del Bellas Artes de Álava , El Correo . 17/02/2019. 60-61, il. col. p. 61

ARTUNDO, Natxo. El regreso al arte de todos los alaveses , El Correo . 31/05/2020, il. col. p. 61

Bellas Artes de Álava. Un recorrido pintado por la historia de Álava , El Correo . 19/06/2020, p. 45

GONZÁLEZ DE ASPURU HIDALGO, Sara. Pequeña gran historia del Museo de Bellas Artes de Álava , La Hornacina. Revista anual de la Cofradía de la Virgen Blanca , 16. 2025, il. col. p. 18

Interneteko baliabideak
Dokumentuak
Jatorria
  • Egilearen bilduma, Gasteiz
  • Amarica Fundazioa, Gasteiz
  • 1965. Gordailua Museo Probintzialean (egungo Arabako Arte Ederren Museoa)