EU  |  ES  |  EN  |  FR  | 

Harema

Iturrino, Francisco

Funts-mota/Bilduma:
Inbentario-zk. / Siglak:
0528
Objektua:
Teknika eta euskarria:
Mihise gaineko olio pintura
Neurriak:
73 x 90 cm
Data:
1912 aldera
Garaia:
XX. Mendearen lehen laurdena
Sarrera-data eta -datuak:
1975. Enriqueta Normand eta José Echevarríari (Juan de Echevarríaren alarguna eta semea) erosi zitzaien, Madrilen.
Kreditua:
Arabako Foru Aldundia
Describapena

Francisco Iturrino Santanderren jaio zen 1864an, eta, hamabi urterekin, Bilbon kokatu zen. Han hasi zituen ikasketak, marrazketa-eskolak ematen. 1883an ingeniaritza ikasten hasi zen Liejan (Belgika), baina ia berehala Bruselara joan zen. Bertan, pinturan bakarrik aritzen da eta hiriko giro bohemioan aktiboki parte hartzen du. 1895ean Parisera bidaiatu zuen eta bertan inpresionismoa, postinpresionismoa eta beste korronte batzuk aurkitu zituen, nabiak kasu. Henri Matisse ezagutzen du, Ambroise Vollard martxantearekin harremanetan jartzen da eta bere pinturak fauvismotik hurbil dagoen kolore baterantz eboluzionatzen du. Bidaia Espainiako hegoaldetik eta Tangerretik, non eragin orientalista jasotzen den

1912an Ipar Afrikako geografian zehar egin zuen bidaiaren ondorioz, Iturrinok Harén izeneko lan honetan emakume talde bat erakusten digu, beren janzkera arabiar zuri eta tipikoetan bilduta, hainbat pose eskainiz.

Irudien konposizio nabarrak ia mihise osoa hartzen du. Erdiko taldearen inguruan, irudimenezko piramidea osatzen duena, urrundu ahala txaranbeldu eta diluitzen diren gainerako siluetak biltzen dira, sakontasun-efektua eraginez. Gainerakoa lurrak eta zeruak finkatzen dute.

Nahiz eta Iturrino tradizioz fauve korronteari atxikitako margolaria izan, hemen koloreen erabileran kontserbadoreago agertzen da, fauvismoan biziak eta arbitrarioak baitira. Obran tonu gris eta okreen gamak dira nagusi, kolore gorriko ukitu biziekin. Urdinak hondoko irudiak ebakitzeko eta mugatzeko aukera ematen du. Argi-efektuak alde batera uzten ditu, itzalak erabili gabe; beraz, giroak itxura lodia eta lasaia du.

Bartzelonako, Madrilgo eta Bilboko erakusketa garrantzitsuenetara joaten da, eta bere lanak, koloretsua eta exotikoa, miresmen handia sortzen du. 1920tik aurrera gaixotu egin zen eta formatu txikiko ekoizpenean jarri zuen arreta. Bere azken urteak Frantzia hegoaldeko bere etxean bizi ditu.

Eraskuketak

1915. Francisco Iturrino. , Asociación de artistas Vascos. 1915/08/16-1915/09/15.

1951-1952. I Bienal Hispanoamericana de Arte. . 1951/10/01-1952/02/28.

1989. Francisco Iturrino. Obra gráfica. , Sala San Prudencio. 1989/02/09-1989/03/05.

1993. Siete pintores españoles de la Escuela de París. . 1993/10/07-1993/11/21.

1994-1995. Arte vasco hasta los años cincuenta en los fondos del Museo de Bellas Artes de Álava. Colección Pública III. , Sala Amárica. 1994/12/22-1995/02/26.

1996. Francisco Iturrino. . 1996/07/20-1996/09/08.

Francisco Iturrino (1864 - 1924). 1996-1997. . 1996/12/03-1997/02/02. 1997. . 1997/02/11-1997/04/13. 1997. Santander, Santanderko Arte Ederren Museoa. 1997/04/21-1997/05/28.

2000-2001. Museos de Álava. Un patrimonio desconocido. , Sala de Exposiciones de la Fundación Santander Central Hispano. 2000/12/13-2001/02/04.

2003. Francisco Iturrino. , Castillo de Maya. 2003/04/30-2003/06/22.

2014. Bilbea eta hari askeak: euskal arteko bi bilduma elkarrekin solasean . Gasteiz, Arabako Arte Ederren Museoa. 2014/05/16-2014/10/19.

2020. Orientalismos. , IVAM. 2020/03/06-2020/09/13.

Erreferentzia bibliografikoak

Francisco Iturrino. Bilbao, Asociación de Artistas Vascos, 1915, cat. nº 4

1ª Bienal Hispanoamericana de Arte. Madrid, s.l., 1951, cat. nº 68

LLOSENT MARAÑÓN, Eduardo. Maestros de la pintura española contemporánea. Madrid, Afrodisio Aguado, 1952, il. b/n. nº 67

BEGOÑA, Ana de; BERIAIN, Mª Jesús; MARTÍNEZ DE SALINAS, Felicitas. Museo de Bellas Artes de Álava. Vitoria-Gasteiz [cat.]. Vitoria-Gasteiz, Arabako Foru Aldundia, 1982, il. col. p. 186

CASTAÑER, Xesqui. Iconografía de la mujer en los pintores vascos (siglos XIX y XX) , KOBIE , 2. 1984. 95-113, p. 109

GONZÁLEZ DE DURANA, Javier. Museo de Bellas Artes de Álava. Pintura vasca 1876-1936 [cuaderno con diapositivas]. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 1986, il. b/n. nº 8, diapositiva color

CASTAÑER, Xesqui. Iconografía de la mujer en la plástica vasca contemporánea (S. XVIII-XX): Aproximación a una metodología del género. Bilbao, Universidad del País Vasco, 1993, pp. 65, 84, il. col. p. 102

Siete pintores españoles de la Escuela de París [cat.]. Madrid, Caja Madrid, 1993, il. col. pp. 142-143 (detalle)

Siete pintores españoles de la Escuela de París [vídeo]. Madrid, Caja Madrid, 1993.

Arte vasco hasta los años cincuenta en los fondos del Museo de Bellas Artes de Álava. Colección Pública III [cat.]. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 1994, p. 201, il. col. p. 97

REYERO, Carlos; FREIXA, Mireia. Pintura y Escultura en España, 1800-1900. Madrid, Cátedra, 1995, il. b/n. p. 443

Francisco Iturrino [cat.]. Donostia-San Sebastián, Fundación Social y Cultural Kutxa, 1996, il. col. s.p.

Francisco Iturino (1864-1924) [cat.]. Madrid, Fundación Cultural Mapfre Vida, 1997, p. 120, il. col. 121

MAUPASSANT, Guy de. Aluma. Vitoria-Gasteiz, Informat, 1998, il. col. portada

Museos de Álava. Un patrimonio desconocido [cat.]. Madrid, Fundación Santander Central Hispano, 2000, pp. 150, 151, il. col. p. 107

Arte vasco hasta los años cincuenta en los fondos del Museo de Bellas Artes de Álava [cat.]. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 2001, p. 255, il. col. p. 133

Francisco Iturrino [cat.]. Pamplona, Fundación Caja Navarra, 2003, p. 59, il. col. p. 44

Francisco Iturrino [hoja didáctica]. Pamplona, Fundación Caja Navarra, 2003, il. b/n.

Pintar un cuadro en el Museo de Bellas Artes de Álava. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 2004, il. col. [p. 3]

Arte Eder Museoa. Bilduma = Museo de Bellas Artes. La colección , Cultural Álava , 29. Octubre - Noviembre 2006, il. col. p. 6

Museo de Bellas Artes de Álava [folleto]. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 2013, il. col.

MANTEROLA ISPIZUA, Ismael. Bilbea eta hari askeak: euskal arteko bi bilduma elkarrekin solasean [kat.]. Vitoria-Gasteiz, Arabako Foru Aldundia, 2014, p. 144, il. col. p. 145, p. 226, p. 229

MENDIETA ECHEVARRÍA, Verónica. Juan de Echevarría 1875-1931. Biografía y catálogo razonado [cat.]. Santander, Ediciones Tatin, 2020, il. col. p. 43

Lotutako erreferentzien zerrenda

BONO, Ferran. "El doble filo del orientalismo", El País . 07/03/2020.

Interneteko baliabideak

"Francisco Iturrino González [Biografía RAH]" [Kontsulta: 23/05/2023]

"Francisco Iturrino [Museo Carmen Thyssen Málaga]" [Kontsulta: 23/05/2023]

"Francisco Iturrino [Museo Reina Sofía]" [Kontsulta: 23/05/2023]

"Francisco Iturrino [Wikipedia]" [Kontsulta: 23/05/2023]

"Iturrino González, Francisco [Auñamendi]" [Kontsulta: 23/05/2023]

Dokumentuak
Jatorria
  • Juan de Echevarria margolariaren alargun eta semearen bilduma, Madril
  • 1975. Arabako Foru Aldundiak erostea