1901ean herriko neska gazte batekin (Margarita Pagazaurtundua) ezkondu ondoren, margolariak hainbeste uda igaro zituen arrantza-portu honen hondoko eszena bat da. Margarita Pagazaurtunduaren familiak etxe bat zuen itsasadarraren gainean, elizatik gertu. Santurtziko ikuspegiak, oro har, sardina-saltzaile ospetsuekin batera, ohiko gaiak dira Ugarteren pinturan; izan ere, herriaren silueta hainbat argitan agertzen da, orduaren eta klimatologiaren arabera, baina beti zeruaren eta uraren arteko tartea hartuz. Kasu honetan, ilunabarreko argia argi ikusten da zerumugaren atzean, uraren gainazala bare agertzen den bitartean, arroka batzuk azaleratzen diren itsasbehera egoera batean. Itsasoak mihisearen erdia baino gehiago hartzen du, eta Ugartek elementu likidoa pintzelkada luze, labur, ilun eta argien bidez irudikatzeko duen trebetasuna ikusteko aukera ematen digu. Pintzelkada horiek txandakatzen dira, uraren mugimendua eta herriaren silueta gorabeheratsua eraginkortasunez birsortuz. Arrazoi kostunbrista agertzen da, lehenik eta behin, agure bat garraiatzen duen batelari gazte batek maneiatzen duen txalupan, bizitzaren adinak gogora ekarriz, beharbada. (Monterrat Fornells, 2008)
2008. Arabako Arte Ederren Museoa. 2006-2007an eskuratutako lanak. Gasteiz, Arabako Arte Ederren Museoa. 2008/05/15-2008/10/05.
2020. Euskal arte bildumari begiradak. Arabako Arte Ederren Museoa. Gasteiz, Arabako Arte Ederren Museoa. 2020/01/17-2020/12/18.
2025. Emakumea. Familia eta lana. Gasteiz, Arabako Arte Ederren Museoa. 2025/04/08-2025/10/26.
MARTÍN DE RETANA, José María (dir). Ignacio Ugarte (II). Bilbao, La Gran Enciclopedia Vasca, 1973-1983, il. col. p. 95
Anteo Subastas. Gran subasta de Marzo. 8 de Marzo de 2007. Donostia-San Sebastián, Anteo Subastas, 2007, il. col. portada, il. col. p. 23
Agenda. Museo de Bellas Artes. Colección de piezas adquiridas en 2006 y 2007 , El Correo . 01/06/2008, il. b/n. p. 104
FORNELLS ANGELATS, Montserrat. Arabako Arte Ederren Museoa. 2006-2007an eskuratutako lanak = Museo de Bellas Artes de Álava. Adquisiciones 2006-2007 [cat.]. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 2008, pp. 72-75, 176, il. col. p. 75 (detalle) 108, 177
Euskal arte bildumari begiradak. Arabako Arte Ederren Museoa [libruxka]. Vitoria-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 2020, p. 8
ARMENTIA ALAÑA, Cristina; Ana ARREGUI BARANDIARAN; Sara GONZÁLEZ DE ASPURU HIDALGO. Emakumea. Familia eta lana [kat.]. Vitoria-Gasteiz, Arabako Foru Aldundia, 2025, pp. 41-42, il. col. p. 43
ALBERTUS, Ramón. Ellas, protagonistas en el Bellas Artes , El Correo . 09/04/2025, pp. 34-35
BEGIRISTAIN, Edurne. Emakumeak protagonista dituzten 35 artelan bildu ditu Arabako Arte Ederren Museoak , Berria . 09/04/2025, p. 24
El Bellas Artes de Álava muestra "Mujer. Trabajo y familia" , Diario de Noticias de Álava . 09/04/2025, p. 47
FIDALGO, Iker. Panoramika. Dos voces , 7K. Gaur igandea da , 1993. 2025/10/05, p. 32
LOYARTE, Adrián de. "Ignacio de Ugarte", Euskal-Erria , tomo LXXI, nº 1109. 30/07/1914, pp. 50-53
MARTÍN DE RETANA, José María (dir.). Ignacio Ugarte (III). Bilbao, La Gran Enciclopedia Vasca, 1973-1983, il. col. p. 117
FORNELLS ANGELATS, Montserrat. Ignacio Ugarte. 1862-1914. Artista eta bere obra [kat.]. Donostia-San Sebastián, Kutxa, 2004, il. col. s/p
"Ugarte Bereciartu, Ignacio [Auñamendi]" [Kontsulta: 18/07/2023]
"Ugarte y Bereciarte, Ignacio [Museo del Prado]" [Kontsulta: 18/07/2023]
)
)
