Erretaula itxurako erlikia-ontzia, erdian hornazina, alboetan kaleak eta bi kale muturretan, alboetakoen eta aurrealdearen gain ixten-direnak, hurrenez hurren, prisma bat osatuz, gableteak dituela lau aldeetan, eta txapitel piramidal erako errematea, eskama erako apaindurarekin, kalatua eta oso luzanga. Tabernakuluak loreak ditu hondoan, eta arku zorrotxekin eta kolomatxo gaineko hiru lobuluko trazeriarekin errematatzen du hiru aldetatik; Ama Birjinaren estatuatxoa darama, eserita eta Umeari bularra eskaintzen (harri gorria, jatorrrian errubia izango zena), ezkerreko belaunean eserita duela, eta Mariaren buru koroatuaren ginean, biril batean, adats korapilatu bat gordetzen dela. Ateak aingeruen figura-erdiekin apainduta daude gableteetan eta bi ataletan. Deikundea (goiaingerua ate-erdian) eta Bisitazioa (goian) eta Errege Magoen adorazioa (behean), figura batekin ate-erdian, ezkerretara, eta Jaiotza eta Aurkezpena (San Jose eta Simeon dituela ate-erdian) eskuinetara. Konposizio horiek dituzten plakak mugikorrak dita, eta gorantz mugitzean biril kuadrifoliatuak uzten dituzte bistan, erlikiak daudela kristalen atzean eta zeta polikromatuaren gainean, bueltan hitz gotikoak dituztela, santuen izenak frantsesez adierazita; orri-erdi bakoitzean bost eta eskuineko atean hamaika (ezkerreko santuak galdu egin dira).
Tabernakulua prisma baten gainean dago, kuadrifoliak dituela arrealdeetan, eta piramide-enbor itxurako gorputz baten gainean, aurpegi kopatuekin, deskribatutako armarri erronboidalekin apainduta.
Zilarrezkoa den idulki laukizuzen molduratua, luze daude lau lehoitxoren gainean dago. Pieza aparta hau Pedro Gomez Barroso kardinalak agindu zuen (berarenak dira oinean azaltzen diren armak) eta bere testamentuan (Avignonen eman zuen 1348. urtean) arreba Sanchari, Fernan Perez de Aialaren amari, utzi zion, eta azken honek komentuari. MIcaela Portillak honela itzuli zuen testamentuko klausula hori: "Item, arreba Sancha Fernandezentzat legatzen eta uzten dugu Ama Birjina dohatsuaren irudia, zilarrezkoa, tabernakuluaz, bertan Ama Birjina dohatsu horren adats bat daramala".
Oinean daraman marka Avignongoa da,eta Aita Santuaren gortea zen hiri horretan egin zen erlikia-ontzia. Barroso kardinala (1327. urterik zuen kargua) 1331tik 1340ra bizi izan zen hiri horretan, eta sasoi horretan egingo zen obra. Lightbownek 1978. urtean esan zuenaren arabera -ez zuen pieza hori ezagutzen-, Avignongo markari (berdina zen zilargin zibilentzat zein kuriakoentzat) Aita Santuen bi giltzak gehitzen zitzaizkion lana kuriakoentzat zenean. Autore horren arabera egileak italiar hirietatik bazetozen ere, dokumentatuta dago flandestar eta frantses zilarginak ere ibili zirela, besteak beste, Pariskoak. Kontuan izan behar da figurazioarekin apaindutako ateak dituen tabernakulu hori ohikoa zela Parisko zilargintzan, Sevillako katedralekoak erakusten duen bezala, bai New Yorkeko Pierpont Morgan Librarykoak eta Milango Poldi Pezzoli Musekoak. Ez du kointzidentziak aipatzerik merezi asko dira-eta, baina gogoratuko dugu Santiago de Compostelako katedralean gordetzen den Santiagoren estatua erlikia-ontziak antzeko oina duela (Parisen egina dago 1321. urtean).
Aurreko batean esanda dugun bezala, Parisen egindako mota horretarakoek egiturazko beste ezaugarri batzuk dituzte, Sienan egindakoen erlazionatzen da. Garrantzi eta edertasun handiko pieza hori Avignonen (Aita Santuaren gortea izan zen bitartean) zeuden eragin desberdinen uztarketa da.
(José Manuel Cruz Valdovinos)
1989-1990. Mirari. Herri bat artearen bila. Gasteiz, Amárica Aretoa. 1989/12/23-1990/02/15.
2007. Aiala Kantzilerra. Gasteiz, Maria Sortzez Garbiaren Katedrala. 2007/04/18-2007/07/25.
2010-2020. Kexaako altxorra. Gasteiz, Elizbarrutiko Arte Sakratuaren Museoa. 2010/03/29-2020/08/31.
MARTÍNEZ DE MARIGORTA, José. Álava y sus alrededores: 34 fotograbados. La casa de Álava (Archivos, Bibliotecas y Museos Provinciales). Vitoria, [s. n.], 1945?, 30 or.
PORTILLA VITORIA, Micaela J. El relicario de la Virgen del Cabello en el Monasterio de Quejana. Vitoria, Arabako Foru Aldundia, 1961.
CONTRERAS LÓPEZ DE AYALA, Juan de [Marqués de Lozoya]. Introducción a la biografía del Canciller Ayala ampliada y con apéndices documentales acopiados. Bilbao, Bizkaia Argitaletxea, Bizkaiko Kultura Batzordea, 1972, 35, 69 or., 130 or. il. z/b
MARTÍNEZ VÁZQUEZ, Faustino. Reseña histórica y Catálogo Monumental del Monasterio de Quejana. 1374-1974 Vi Centenario , Boletín de la Institución Sancho el Sabio , XIX. 1975, il. z/b. 173 or., il. z/b. 174 or. [xehetasuna]
SILVA Y VERÁSTEGUI, Mª Soledad. Las empresas artísticas del Canciller Pedro López de Ayala , Actas del I Congreso de Estudios Históricos "Vitoria en la Edad Media". Vitoria: Ayuntamiento de Vitoria-Gasteiz . 1982, 763-765 or., 767-769 or., 776-777 or.
GONZÁLEZ DE LANGARICA, Alberto. La Navidad en el arte alavés [katalogoa]. Vitoria-Gasteiz, Arabako Kutxa Probintziala, 1985, [5] or. il. kol.
EGUÍA LÓPEZ DE SABANDO, José ; Felicitas MARTÍNEZ DE SALINAS OCIO. El estímulo renovador del Gótico , En: LLANOS ORTIZ DE LANDALUCE, Armando (zuz.). Álava en sus manos. Vitoria-Gasteiz: Arabako Kutxa , 4. liburukia. 1983, 102-104 or., il. kol. 102 or.
ANDRÉS ORDAX, Salvador. Arte , En:FERRER REGALES, Manuel; et al. País Vasco. Madrid: Publicaciones de la Fundación Juan March, (colección Tierras de España) . 1987, 204 or.
PORTILLA VITORIA, Micaela J. Catálogo Monumental Diócesis Vitoria: Las vertientes cantábricas del Noroeste alavés. La ciudad de Orduña y sus aldeas. Vitoria-Gasteiz, Gasteizko Aurrezki Kutxaren Obra Kulturala, 1988, 767, 792-796, 803, 813 or., 549-553 or. il. z/b
PORTILLA VITORIA, Micaela J. Quejana, Solar de los Ayala. Vitoria-Gasteiz, Arabako Foru Aldundia-Kultura eta Euskara Saila, 1988, 15, 20-24, 64 or., [20]-[23] or. il. kol.
PORTILLA VITORIA, Micaela J. Mirari: Herri bat artearen bila [katalogoa]. Vitoria-Gasteiz, Arabako Foru Aldundia, 1989, 364-367 or., 365-367 or. il. kol.
LAHOZ GUTIÉRREZ, Lucía. La capilla funeraria del canciller Ayala. Sus relaciones con Italia , Boletín del Museo e Instituto Camón Aznar , LIII. 1993, 76-79 or., 98 or., il. 4 irudia, [98] or.
LAHOZ GUTIÉRREZ, Lucía. Reflexiones acerca del proyecto funerario de Don Fernán Pérez de Ayala en Quejana , Boletín de la Real Sociedad Bascongada de Amigos del País , XLIX liburukia. 1993, [478] or.
LAHOZ GUTIÉRREZ, Lucía. En torno al panteón de Don Fernán Pérez de Ayala , Sancho el Sabio: Revista de cultura e investigación vasca , 5. 1995, 288-289 or.
LAHOZ GUTIÉRREZ, Lucía. Escultura funeraria gótica en Álava. Vitoria-Gasteiz, Arabako Foru Aldundia, 1996, 29, 127-128, 138, 147-148, 152-155, 189-190, 200 or., [154] or. ir. z/b
LAHOZ GUTIÉRREZ, Lucía. Promoción y mecenazgo nobiliar en el gótico en Álava , Sancho el Sabio: Revista de cultura e investigación vasca , 7. urtea, 2. etapa, 7. zk.. 1997, 298 or., 301 or., 304 or., il. z/b. zenbaki gabe
LAHOZ GUTIÉRREZ, Lucía. Aspectos iconográficos del gótico en Alava modelos de transmisión social , Vasconia: Cuadernos de historia - geografía , 27. 1998, 14-15 or.
LAHOZ GUTIÉRREZ, Lucía. Arte Gotikoa Araban. Vitoria-Gasteiz, Arabako Foru Aldundia, 1999, 135-136, 150-151, 162-164 or., 165 or. ir. kol.
LAHOZ GUTIÉRREZ, Lucía. Quejana: promoción y mecenazgo de los Ayala , La tierra de Ayala : actas de las Jornadas de Estudios Históricos en conmemoración del 600 aniversario de la construcción de la Torre de Quejana. GARCÍA FERNÁNDEZ, Ernesto (koor.), Vitora-Gasteiz, Diputación Foral de Álava, 2001 . 2001, 192 or., 196-197 or., 201 or., 203-204 or., il. z/b. 207 or.
LAHOZ GUTIÉRREZ, Lucía. Jauregiak eta panteoiak. Kexaa: Aialatarren irudia , En: LÓPEZ LÓPEZ DE ULLIBARRI, Félix (zuz.). Aiala Kantzilerraren Erakusketa [catálogo]. [Vitoria-Gasteiz]: Arabako Foru Aldundia . 2007, 50 or., 52-56 or., 70 or., 73-74 or., il. kol. [53]-[56]-[74] or.
LAHOZ GUTIÉRREZ, Lucía. De Dueña a Dueñas: el relicario de la Virgen del Cabello , En: La igualdad como compromiso: Estudios de género en homenaje a la profesora Ana Díaz Medina. Salamanca, Universidad de Salamanca . 2007, 327-348 or., il. z/b. 329, 332, 334, 337 or.
LAHOZ GUTIÉRREZ, Lucía. De palacios y panteones. El conjunto de Quejana: imagen visual de los Ayala , En: LÓPEZ LÓPEZ DE ULLIBARRI, Félix (zuz.). Exposición Canciller Ayala [catálogo]. [Vitoria-Gasteiz]: Diputación Foral de Álava . 2007, 50 or., 52-56 or., 70 or., 73-74 or., il. kol. [53]-[56]-[74] or.
LAHOZ GUTIÉRREZ, Lucía. Micaela Portilla, pionera en los estudios de arte medieval , En: Jornadas Congresuales. Homenaje a Micaela Portilla Vitoria. Vitoria-Gasteiz: Arabako Foru Aldundia, Euskara, Kultura eta Kirol Saila . 2007, 161 or., il. kol. 170 or.
LAHOZ GUTIÉRREZ, Lucía. Las empresas artísticas de Pedro López de Ayala y el "Rimado de Palacio" , Estudios sobre la Edad Media, el Renacimiento y la temprana modernidad: GAMBA CORRADINE, Jimena; Francisco BAUTISTA PEREZ, Cilengua, Centro Internacional de Investigación de la Lengua Española, 2010 . 2010, 250-252 or., 254-256 or., 260 or., il. kol. 268 or.
LAHOZ GUTIÉRREZ, Lucía. El intercambio artístico en el gótico: la circulación de obras, de artistas y de modelos. Salamanca, Salamancako Pontifize Unibertsitatea, 2013, 131, 133-134, 136-139, 132, 135 or. ir. kol.
LAHOZ GUTIÉRREZ, Lucía. De sepulturas y panteones: memoria, linaje, liturgias y salvación , En: La muerte en el nordeste de la Corona de Castilla a finales de la Edad Media: estudios y documentos. Vitoria-Gasteiz, UPV-EHU . 2014, 276-278 or.
Enciclopedia general ilustrada del País Vasco. Auñamendi, 1995, 462 or., 467 or. ir z/b
TABURET-DELAHAYE, Elisabeth. L`orfèvrerie aue poinçon d¡Avignon au XIVe siècle , Revue de l`Art , 108. 1995, 17-18 or., 22 or., il. kol. 11 zk., [17] or.
CRUZ VALDOVINOS, José Manuel. Platería europea en España [katalogoa]. Madrid, Central Hispano Fundazioa, 1997, 15 or., 15 or. il.
MARTÍN VAQUERO, Rosa. Contribución al estudio de la platería medieval alavesa , Ondare: Revisión del Arte Medieval en Euskal Herria. Cuaderno Sección Artes Plásticas y Monumentales , 15. 1996, 516-519 or.
MARTÍN VAQUERO, Rosa. Aportaciones al estudio de la platería en la Diócesis de Vitoria, 1350-1650 , Boletín de la Real Sociedad Bascongada de Amigos del País , 53, 2 zenbakia. 1997, 363 or.
MARTÍN VAQUERO, Rosa. La platería en la Diócesis de Vitoria (1350-1650). Vitoria-Gasteiz, Arabako Foru Aldundia , 1997, 8, 26, 49-51, 85, 87, 132, 146, 151, 154-155, 161-163, 256, 261, 395, 415, 487-488, 613, 615-616, 618, 758 or., 240-242 irudiak, 860 or. il. z/b., 243-244 irudiak, 861-862 or. il. kol.
ELUSTONDO, José Agustín; Antonio VILLAREJO GARAIZAR. Santuarios marianos de Álava, Guipúzcoa y Vizcaya. Madrid, Encuentro, 1999, 108-112 or.
LÓPEZ LÓPEZ DE ULLÍBARRI, Félix. Sarrera , En: LÓPEZ LÓPEZ DE ULLIBARRI, Félix; Arantza DABOUZA SALCEDO (koor.). Elizbarrutiko Arte Sakratuaren Museoa. Vitoria-Gasteiz: Elizbarrutiko Arte Sakratuaren Museoa . 1999, 21 or. il. kol. 33 or.
Zilargintza Aiaran [katalogoa]. Vitoria-Gasteiz, Arabako Foru Aldundia-Kultura Saila, 2000, 10-11 or., [7], [10], [11] or. il. kol.
MELERO MONEO, María Luisa. Retablo y frontal del convento de San Juan de Quejana en Álava (1396) , en: Locus amoenus , 5 zenbakia. 2000, 35 or., 45 or.
MARTÍN ANSÓN, Mª Luisa. El cardenal D. Pedro Gómez Barroso y el relicario de la Virgen del Cabello , Goya , 282. 2001eko maiatza-ekaina, 145-155 or., il. [145-151], [153] or.
PLAZAOLA ARTOLA, Juan. El arte gótico en Euskal Herria , Revista Internacional de Estudios Vascos , 47. 2002, 629 or.
AGUINAGALDE LÓPEZ, Itziar; Aintzane ERKIZIA MARTIKORENA. Didactic Guide. Exhibition: Canciller Ayala. Vitoria-Gasteiz, Arabako Foru Aldundia, 2007, [10-11] or., [11-19] or. il. kol.
AGUINAGALDE LÓPEZ, Itziar; Aintzane ERKIZIA MARTIKORENA. Guide didactique. Exposition: Canciller Ayala. Vitoria-Gasteiz, Arabako Foru Aldundia, 2007, [10-11] or., [11-19] or. il. kol.
AGUINAGALDE LÓPEZ, Itziar; Aintzane ERKIZIA MARTIKORENA. Gida didaktikoa. Erakusketa: Aiala Kantzilerra. Vitoria-Gasteiz, Arabako Foru Aldundia, 2007, [10]-[11] or., [11]-[19] or. il. kol.
GARCÍA FERNÁNDEZ, Ernesto. Iglesia, religiosidad y sociedad en el País Vasco durante el siglo XIV , Edad Media: revista de historia , 8. 2007, 136 or.
LÓPEZ LÓPEZ DE ULLIBARRI, Félix (zuzendaria). Aiala Kantzilerraren Erakusketa [katalogoa]. Vitoria-Gasteiz, Arabako Foru Aldundia, 2007, 318 or. [319] or. il. kol.
MARTÍNEZ, H. Salvador. El cisma de occidente en el rimado de Palacio , En: Autour de Pedro Lopez de Ayala , AMRÁN, Rica (coor.), Université de Picardie Jules Verne . 2009, 241 or., 253 or., 261 or.
GUTIÉRREZ BAÑOS, Fernando. La corona en la encrucijada: corrientes pictóricas en la Corona de Castilla en tiempos del infante don Fernando de Antequera , Artigrama. Revista del Departamento de Historia del Arte de la Universidad de Zaragoza , 26. 2011, 413 or.
HEREDIA MORENO, Mª Carmen. La platería en la Península Ibérica en tiempos del Compromiso de Caspe , Artigrama. Revista del Departamento de Historia del Arte de la Universidad de Zaragoza , 26. 2011, 511 or.
PECIÑA, M.,. Las piezas de la iglesia de Quejana seguirán en Vitoria , EL Correo . 2012/05/19.
CONDE BORRAJO, Maria Dolores. La figura de San José en el gótico alavés , Sancho el Sabio: Revista de cultura e investigación vasca , 35. 2012, 263 or., 270-272 or., 287 or., il. z/b. 271-272 or.
ERKIZIA MARTIKORENA, Aintzane; Itziar AGUINAGALDE LÓPEZ. Elizbarrutiko Arte Sakratuaren Museoa eta haren bilduma. Vitoria-Gasteiz, Elizbarrutiko Arte Sakratuaren Museoa, 2020, or. 90-93, ir. kol. or. 92
GUTIERREZ BAÑOS, Fernando. Minor or Major? Castilian Tabernacle-Altarpieces and Monumental Arts ¿Artes menores o artes mayores? Los retablos-tabernáculo castellanos y las artes monumentales , Medievalia. Revista d´estudis medievals , 23/I. 2020. 231-274 or., 237-238 or., il. kol. 267 or.
LAHOZ GUTIÉRREZ, Lucía. Usos y prácticas en torno al relicario de la Virgen del Cabello de Quejana en NAYA FRANCO, C.; J. POSTIGO (editores), De la devoción al coleccionismo. Las reliquias, mediadoras entre el poder y la identidad. Zaragoza, Prensas de la Universidad de Zaragoza, 2021, il. kol. 84 or., il. kol. 90 or., il. kol. 85 or. [xehetasuna], il. kol. 87 or. [xehetasuna]
ARROYO, Salvador. La Diputación da luz verde a la compra del Conjunto Monumental de Quejana , El Correo . 2022/12/27.
DÍAZ VERDASCO, A. ¿Qué será el Conjunto Monumental de Quejana? , Gasteiz Hoy . 2023/02/10.
Las reliquias de Martioda. Historia y restauración. Vitoria-Gasteiz, Arabako Foru Aldundia, 2023, il. col. p. 35
PECIÑA, Marta. El museo de Arte Sacro devolverá cuatro obras a Quejana , El Correo . 2023/02/16.
TUDURI, Eneko; Ander GONDRA. Estudio histórico y artístico del Conjunto Monumental de Quejana. Vitoria-Gasteiz, Erdi Aroko Araba, 2023, 81-87 or., il. kol. 82-83 or., il. kol. 84 or. [xehetasuna]
ARECHAGA ALEGRÍA, Susana María. Piedra, tabla, lienzo y plata, materiales de un importante patrimonio artístico religioso , La Hornacina: revista anual de la Cofradía de la Virgen Blanca , 16. 2025, 33 or.
APRAIZ BUESA, Emilio de. "1332-1932. Al margen de un centenario. El Canciller Ayala y su torre-capilla de Quejana", Vida Vasca , 9. 1932, 21-23 or.
PAZ MORO, Agurtzane. San Juan de Quejana. Un monasterio familiar en la tierra de Ayala (1378-1525) [doktorego-tesi]. Vitoria-Gasteiz, Euskal Herriko Unibertsitatea, 2016.
PAZ MORO, Agurtzane. "Configuración patrimonial del Monasterio de monjas domínicas de San Juan de Quejana. Patronazgo del linaje de Ayala (1378-1524)", Hispania Sacra , LXIX, 139. 2017, 101-115 or.
GUTIERREZ BAÑOS, Fernando; Justin KROESEN; Elisabeth ANDERSEN. "The Saint Enshrined: European Tabernacle-altarpieces, c. 1150-1400", Medievalia. Revista d´estudis medievals , 23/I. 2020.
"El Arte Gótico En Euskal Herria [Hezkuntza Saila. Eusko Jaurlaritza]"
"Kexaako Adatseko Ama Birjinaren erlikia-ontziaren zatia [Photo Araba]" [Kontsulta: 04/12/2022]
"Kexaako Adatseko Ama Birjinaren erlikia-ontziaren zatia [Photo Araba]" [Kontsulta: 04/12/2022]
"Kexaako Adatseko Ama Birjinaren erlikia-ontziaren zatia [Photo Araba]" [Kontsulta: 04/12/2022]
"Kexaako Adatseko Ama Birjinaren erlikia-ontziaren zatia [Photo Araba]" [Kontsulta: 04/12/2022]
"Kexaako Adatseko Ama Birjinaren erlikia-ontziaren zatia [Photo Araba]" [Kontsulta: 04/12/2022]
"Adatsaren Ama Birjinaren erlikitegia [Photo Araba]" [Kontsulta: 04/12/2022]
"Adatsaren Ama Birjinaren erlikitegia [Photo Araba]" [Kontsulta: 04/12/2022]
"Kexaako Monasterioko Adatseko Ama Birjinaren erlikia-ontzia [Photo Araba]" [Kontsulta: 04/12/2022]
"Kexaako Andre Mariaren monasterioko Adatseko Ama Birjinaren erlikia-ontzia [Photo Araba]" [Kontsulta: 04/12/2022]
"Web. Arte Sakratuaren museoa. Vitoria-Gasteiz" [Kontsulta: 2023/05/05]
"Cabelloko Ama Birjinaren erlikia-ontzia [Arabako Foru Aldundia]" [Kontsulta: 02/07/2025]
"Quejana pone a salvo sus tesoros" [Kontsulta: 04/07/2025]
"Platería. Alava [Auñamendi Entziklopedia]" [Kontsulta: 06/07/2025]
"Guía del Museo de Arte Sacro de Vitoria. Colección medieval [Arteguias]" [Kontsulta: 06/09/2025]